Ege’de dengeleri değiştirecek anlaşma! Yunanistan’dan İsrail hamlesi

Yunanistan’ın hava savunma kapasitesini güçlendirmek amacıyla İsrail ile yaptığı yaklaşık 3 milyar avroluk anlaşma, Ege’de dengeler açısından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor. “Aşil Kalkanı” olarak adlandırılan proje kapsamında Yunanistan’ın, İsrail savunma sanayisinin geliştirdiği farklı hava savunma sistemlerini ve radar teknolojilerini kullanması planlanıyor. Anlaşma kapsamında Rafael üretimi David’s Sling ve SPYDER sistemleri ile IAI üretimi BARAK MX sistemleri ve MMR radarlarının hava savunma mimarisine dahil edilmesi öngörülüyor. TÜM HAVA SAVUNMA SİSTEMLERİ TEK AĞDA BİRLEŞTİRİLECEK Projenin en dikkat çekici unsurlarından biri ise Yunanistan’ın farklı hava savunma unsurlarını tek bir komuta-kontrol ağı altında birleştirmeyi planlaması. Bu kapsamda ulusal komuta-kontrol sisteminin geliştirilmesi görevini Rafael’in üstlenmesi bekleniyor. Böylece radarlar, hava savunma sistemleri ve diğer unsurların ortak bir ağ üzerinden koordine edilmesi hedefleniyor. Söz konusu sistemin Yunanistan’ın hava savunma kapasitesini daha entegre ve koordineli hale getirmesi amaçlanıyor. “İSRAİL EGE’DE HAVA SAVUNMASINI DEVRALDI” İDDİASI DOĞRU MU? Anlaşmanın kamuoyuna yansımasının ardından “Yunanistan Ege’de hava savunmasını İsrail’e bıraktı” şeklinde yorumlar da gündeme geldi. Ancak mevcut açıklamalara göre bu ifade teknik açıdan gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Rafael’in sistem mimarisini ve komuta-kontrol altyapısını geliştirmesi, Yunanistan’ın hava sahasının operasyonel kontrolünün İsrail’e devredildiği anlamına gelmiyor. Mevcut bilgilerde, Yunan hava sahasının operasyonel kontrolünün İsrail’e veya Rafael personeline bırakıldığına ilişkin bir hüküm bulunmuyor. Nihai angajman ve silah kullanma yetkisinin Yunanistan’ın kendi askerî komuta zincirinde olması bekleniyor. EGE ADALARINDA KONUŞLANDIRMA İDDİASI DİKKAT ÇEKİYOR Projeyi Türkiye açısından önemli hale getiren başlıklardan biri ise hava savunma sistemlerinin konuşlandırılacağı bölgeler. Yunan basını ve İsrail kaynaklarında bazı SPYDER bataryalarının Yunan adalarına konuşlandırılmasının planlandığı yönünde haber ve değerlendirmeler yer alıyor. SPYDER ve BARAK MX gibi sistemlerin yalnızca füze ve insansız hava araçlarına karşı değil, savaş uçakları dahil farklı hava hedeflerine karşı kullanılabilecek kapasitede olması, projenin Ege açısından önemini artırıyor. TÜRK SAVAŞ UÇAĞINA İSRAİL MÜDAHALE EDEBİLİR Mİ? Anlaşmanın gündeme getirdiği en kritik sorulardan biri de “İsrail, bir Türk savaş uçağına hava sahası ihlali gerekçesiyle müdahale edebilir mi?” sorusu oldu. Mevcut anlaşmaya ilişkin ortaya çıkan bilgiler ışığında, İsrail’in tek başına böyle bir silahlı müdahale yetkisi bulunduğuna dair bir kanıt bulunmuyor. İsrail şirketlerinin sistemlerin geliştirilmesi ve entegrasyonunda rol üstlenmesi, operasyonel angajman yetkisinin İsrail’e geçtiği anlamına gelmiyor. Eğer bir hava hedefinin vurulması veya silahlı müdahale kararı Yunanistan adına alınırsa, bunun sorumluluğu Yunanistan’ın askerî ve siyasi makamlarına ait olacak. EGE’DE YENİ BİR GERİLİM ALANI MI OLUŞUYOR? Yunanistan’ın hava savunma kapasitesini İsrail teknolojileriyle güçlendirmesi, Türkiye açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme olarak öne çıkıyor. Özellikle hava savunma sistemlerinin Ege adalarında konuşlandırılması halinde, iki ülke arasındaki mevcut askerî dengeler ve Ege’deki güvenlik tartışmalarının yeni bir boyut kazanması mümkün. Türk savaş uçaklarına yönelik olası silahlı bir müdahale ise yalnızca teknik bir hava savunma meselesi olmayacak; Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde doğrudan askerî ve siyasi kriz yaratabilecek son derece ciddi bir gelişme anlamına gelecektir.